آبي چڪر

مارچ 18, 2007 ڏانهن 5:48 pm | Posted in Education, Language, Sindhi | پنهنجو رايو ڏيو

 

Water cycle

Continue Reading آبي چڪر…

قلم تازو ـــ ٻولي ۽ نوان لفظ

مارچ 8, 2007 ڏانهن 8:06 pm | Posted in Autobiographical, Language, Sindhi | پنهنجو رايو ڏيو

 

چئن ڏينهنِ کان تپ چڙهيو بيٺو آ. سچ چوندا آهن ”مرض اچي گھوڙي وانگي وڃي جوُن وانگي.“ هونئن هيءَ مند به اهڙي آهي جنهن ۾ زڪامُ تپُ وڌيو وڃي. جينئين چوندا آهن، ”ڦَڳُڻُ ڦوُسارو، راتيان سيارو، ڏينهان اوُنهارو.“ ڦَڳُڻُ، سنڌيِ تپڻي موجب (جنهن تي فصلي سال ٻڌبو) ڇهون مهنو. انهيءَ مهني ۾ گرميءَ جو اچڻ شروع ٿئي. ڦوُسِرُ ، ڦوُسرَ ــ بد افعال، ڊاڙي، ٻٽاڪي، ڦوسيون ڏيندڙ. Continue Reading قلم تازو ـــ ٻولي ۽ نوان لفظ…

سنڌي ٻوليءَ جي آئيندي تي سوچَ ويچارَ، ٽيِڪنِ جي اولِڙائي

فيبروري 24, 2007 ڏانهن 10:27 pm | Posted in Education, Language, Poetry, Sindhi | 2 رايا

 

 

گھر اڳيان ڏهن ڏينهن کان بلاگ ڪونه لڳايو اٿمِ. شمپين شهرَ ۾ برف ڪجھه ڳري آهي جو ٻڙيءَ کان مٿي سيونڀاڱي درجا تپش ماپ ڏينهن جو ويندي رهي آهي پر رات جو يَخَ ڄمي جو ٻڙي کان وري تپش ماپ هيٺ ڪري.

بلاگُ شروع ڪئي مهنو ٿيو هوُندو ۽ ڪي ٽِيهاڪو ٽيِڪا ماڻهنُ هيل تائين ڇڏيا آهِن جنِ مان سنڌي ٻوليءَ بابت ڪيترا آهن. تنهن ٽيڪا ٽپِڻيءَ تي پنهنجا ڪي سوچَ ويِچارَ ٻڌايان ٿو. هوُنئن لکندڙن جو مقصد ڇا هو ۽ منهنجي سمجھَه سندن ٽيِڪنِ کي ڪينئن اولِڙايو، اهو چئي ته نه ٿو سگھجي. ڪا ڳالهه وِڻسَ لڳيوَ ته ٿورائتو ٿيندُمِ جي وڌيڪ ٽيِڪا ٽِپِڻيِ ڪندا. Continue Reading سنڌي ٻوليءَ جي آئيندي تي سوچَ ويچارَ، ٽيِڪنِ جي اولِڙائي…

ظ ظالم، ز زالَ ته پوءِ ذ ڇا لاءِ

فيبروري 3, 2007 ڏانهن 9:33 pm | Posted in Language, Sindhi | 5 رايا

chinese.jpg لِپيوُن (تختيون) ٻولين وانگر رڳو ڪنهن وديا يان رٿ موجب اصولن سان نه پر انساني تخليق سان ٺهيون آهن ۽ تاريخ جي حادثن جون شڪار آهن. انگريزي جي هجي انهي ڪري ڏاڍي ڏکي ليکبي آهي. ڪم ايندڙ اڄ لپيون ٻن قسمن جون آهن. هڪ اُچارن تي ٻڌل (آوازي ايڪن يا ’فونيم‘) لپيِ ۽ ٻي لفطن جي خيالي مورت هڪ شڪلي حرف (’ڪيريڪٽر‘) سان ڪندڙ لپيِ. لڳ ڀڳه سڀ ٻوليون اُچارن تي ٻڌلَ لپي ڪتب آڻن ٿيون پر چيني ۽ اولائِڪي ڪورين لپيوُن لفظي موُرتين تي ٻڌل آهن. جاپاني ٻنهي نمونن کي ٻڌي پنهنجي لپي جوڙي آهي ڇو جو سنڌي وانگر لفظن جي پڇاڙيءَ جو آوازُ انهيءَ ٻولي ۾ وڏي معنا رکي ٿو. چيني لپي، جنهن مان اهي سڀ لفظي حُرفَ لپيون نڪتيون، انهي ڪري ٺاهي ويئي جينئن شهنشاهه جا فرمانَ ٻيون ٻيون ٻوليون ڳالهائيندڙَ سمجھي سگھن. اهڙين ٻولين پڙهندڙن لاءِ ڏکيائي وڏي اها آهي ته سمجھڻ لاءِ هزراين حرف ياد ڪرڻا پون. وري جڏهين نئون لفظ ڏسجي ته خبر ئي نه هجي ته انهي جو اُچار ڇاهي، ۽ نوَن لفظن جوڙڻ يا ٻين ٻولين مان اوڌر وٺڻ جي گھرج سدائين رهي.

اُچارن تي جوڙيل لپيون حُرفن کي انهي ٻوليءَ ۾ موجود آوازي ايڪن تي سِٽين ٿيون. اهو ضروري ناهي ته هڪ حرف هڪ آوازي ايڪي لاءِ ڪتب آندل هجي. گھڻائي ڀيرا ٻه ٽي حرف ملائي هڪَ آوازي ايڪي لائي بيهن، مثال ’th‘. اينئين ڪرڻ سان Continue Reading ظ ظالم، ز زالَ ته پوءِ ذ ڇا لاءِ…

شطرنج جي راند ۽ قديم سنڌ

جنوري 23, 2007 ڏانهن 10:26 pm | Posted in Archeology, Folklore, Sindh, Sindhi | 2 رايا

moenjodaro-shatranji.JPG

 

انسان اوهدار جانور (جنهن کي انگريزيءَ ۾ ميمل چوندا آهن) جو هڪ قسم آهي. رانديون خاص ڪري اوهَدار جانور ٻارنِ جي قابليت وڌائڻ لاءِ گھڻو قدرُ رکنديون آهن. انسان جي وجود ۽ پکيڙ ۾خيالي سمجھَ abstract intelligence جي وڌائو جو وڏو ڪردار رهيو آهي. شطرنج هڪ اهڙي راند آهي جنهن سان خيالي سمجھ جو گھڻو واڌارو ٿئي.

موئن جي دڙي مان جيڪي رانديون لڀيون آهن تن مان شطرنج جو هڪ اولائڪي نمونو پڻ مليو آهي. (ڏسو مٿي فوٽوُن. اهو هيٺين ڪتاب مان آهي جنهن ۾ دڙي جي ٻين راندين جا پڻ فوٽا ملندا). Continue Reading شطرنج جي راند ۽ قديم سنڌ…

چڪون ۽ ڀلناما

جنوري 23, 2007 ڏانهن 1:42 pm | Posted in Poetry | 5 رايا

سائين وسيم مفتيءَ مان کنئون هڪ سوال پڇيو

ھوُسٽن واري سلائيڊن ۾ مانپڙھيو(جتي ليار ٻيرون..) پَرَ منھنجي ڄاڻ مطابق اِھو آھي (جتي يارَ پيرون…) پوءِ ڇا سھي آھي؟“.

انهي سوال جي وردي مان وٽ ڪانهي. اها ڪافي ٻڌي الا جي گھڻا ورهيه ٿيا هوندم. محمد يوسف جي ڳاتل ٻڌي هوَمِ. ڀانيا ٿو ته هيءُ ”مير“ جو لکيل آهي. پر افسوس ته مان وٽ ميرَ جو رسالو موجود ڪونهي. جي ڪو پڪ ڪري ٻڌائي سگھي ته ٿورائتو ٿيندسُ.

منهنجي ياد موجب اڳتي لکي

جتِ جھانگيِ جتِ جھوپڙا

جتِ ڍاٽي منهنجا ڍول

ڪالهه ٻڌا ڪَنَ تي

مون ٻابيهنِ جا ٻول

قلم تازو…

ڪچهري مان ڏسندا ته هيءُ ”جتي ليارَ، پيروُن..“ هجڻ گھرجي.

……

 

 

جي ايم سيد جنم ڏينهن تي هوسٽڻ آمريڪا ۾ گڏجاڻي

جنوري 22, 2007 ڏانهن 10:16 pm | Posted in Archeology, History, Human Rights, Poetry | 3 رايا

تازو هوُسٽن ٽيڪسَسِ ۾ سنڌين جي گڏجاڻي ٿي جنهن ۾ مان سنڌين جي تاريخ ۽ Houston Sindhi Gatheringآئيندي تي پهنجا ويچار ڏنا. پنهنجي ليڪچر جي آوازي ٽيپ پڻ هن بلاگ تي هڻندس. حالي هيٺ سلائيڊن جو فائيل وجھان ٿو.

ڪي سلائيڊ اڳواٽ ڏنل ليڪچرن مان کنياهم. تنهن ڪري اهي اڃا انگريزي ۾ آهن. وقت مليو ته اهي پڻ سنڌي ۾ وجهندس.

https://shikarpuri.files.wordpress.com/2007/01/gmsyed-pub-2007.pdf

« پويون صفحو


Entries and رايا feeds.