چنڊَ ڏانهن سفرُ

ڊسمبر 11, 2007 at 10:06 am | Posted in Education, Folklore, Sindh, Sindhi, سنڌي | 13 رايا

 

چنڊَ ڏانهن سفرُ

”وَلوُ! ماڻهوُن چنڊَ ڏي پيا وڃن.“painting by aleksei_leonov__andrei_sokolov

”سائين، ڪڏهن؟“

”سڀان اُتي لهندئي.“

ولوُ ڳوٺاڻو ڇوڪرو هو. هاريءَ جو پُٽ هو. ڪڏهن سِڪوُلَ ڪونه ويو هو. ڪراچيءَ اسان وٽ ڪمُ ڪرڻ مائٽن موڪليو هو. اسان جي گھر ۾ سدائين ڳالهه ٿيندي هُئي ته ڪنهن سِڪوُل ۾ موڪِلجيسِ. اٽڪل ڏهن ورهين جو هوُندو. سمجھو ته تڏهن مان جيڏي عمرِ هوُندسِ. کيس ڪا پروڙَ ڪانه هئي ته ڄمُ ڏينهن ڪهڙو، يا عمر گھڻي هوندي. ڪراچي ۾ پاڙي ۾ سرڪاري سِڪولُ اڙدوُءَ ۾ هيو (تڏهن خانگي سِڪوُلَ مهانگا ۽ تِن ۾ داخلا ڏُکي). ولوُءَ کي اڙدوُ ڪانه اچي. پناهگيرٻارن ۽ ماسترن جا مٿس گُھٻا هُجنسِ ها. پرَ انهن حالتن جي الائي ڪيتري ساڃاه هويم. هوشيار ڇوڪرو لڳندو هومِ. ارمان رهندو هومِ ته کيسِ ڪا اوسَرَ ڪانه مِلندي. ڪنهن شاعرَ جو ڪلام، جو سال ٻه ٿيا ته پڙهيو هوُندُم، ٿورو ڪجھه هِنَ ريتَ ياد اچيم… Continue Reading چنڊَ ڏانهن سفرُ…

بيدل ۽ رام پنجواڻي

نومبر 24, 2007 at 8:27 pm | Posted in History, Poetry, Sindh, Sindhi, سنڌي | 2 رايا

فقيرُ بيدِلَ جو عُرسُ،

پوئين هفتي پڙهُيمِ سُڀان کان (نومبر 25) وٺي ٽي ڏينهن فقير بيدل جو عُرسُ ملهايو پيو وڃي. فقير جي حياتي ڏاڍي ويچار جوڳي آهي. جوانيءَ ۾ فقيرُ پنج وقتَ نمازي هو. مسيِت ويِندي اجرڪ مٿي تي ورائي مُنهُن ويڙهي هلندو هو تي متان ڪا اهڙي شئي يا آدم ذات آسي پاسي ڏسڻ نه اچي جنهن سان هِرکي وڃي. پَرَ ليکو ڪيرُ مٽائي نه سگھي! هڪَ ڏينهن نماز پڙهڻَ ويو پي ته هوا جو جھوڪو لڳو ۽ مُنهَن تان نظر ڍڪيندڙُ لٽو لٿسُ. پاسي ڏسي ته ڪنهن جوان ڇوڪري تي نظر پينِ. سو دلِ لڳي ڪيرُ جھلي؟ ڏاڍو سُهڻو لڳُنِ ۽ تنهن سان دل ۾ يڪدمَ عشق مجازي جاڳيُنِ. تڏهن نماز جو خيال لهيِ ويُنِ ۽ ڌرم جون رسموُن وري نه ياد ڪيائون. انهيءَ کان پوءِ فقيِري جي واٽ ڌاريائون ۽ عشق حقيقيءَ جي ڪنهن وڏي منزلَ تي پُڳا. سو پهتل فقير ٿو ڏات ڏي

مذهبَ واري قيدَ کون بيدل

عشقُ ڪندءُ آزادُ

عشقَ جي صوفياڻيِ راهَه ”همه اوُست“ (سڀ هوُ آ؛ همه معنا سڀُ) سڃاڻڻ جي واٽ. تنهن واٽ ۾ ڌرمَ جا جھيڙا جھٽا ترڪ، رڳو هيڪائي هيڪاند (هيڪاندُ ـــ گڏجاڻيِ، هِڪ ٿيڻ واري حالت) جي ڳولها. فقير سائين ٿا ٻڌائِن Continue Reading بيدل ۽ رام پنجواڻي…

چاليهو ميلو

سيپٽمبر 18, 2007 at 10:18 am | Posted in Folklore, Sindh, Sindhi, سنڌي | 1 راءِ

         ڏسندا منهنجو اڳيون بلاگ ”چيٽي چنڊ“

http://tinyurl.com/2q28l3                   

         جنهن ۾ مان انهيءَ لعلَ ميلي جيِ هڪَ ويڊيو پڻ وڌي آهي.

          هِنَ ميلي جو واستو پڻ سنڌو نديءَ جي وَهڪَ سان آهي،

          جنهن جو اوتار اُڏيرو لعل مڃبو آهي.

clipped from www.foxnews.com

  • Women of Sindhi community carry earthen pots on their heads during a religious procession to mark the end of Chaliho Sahib Festival in Ahmadabad, India, Tuesday, Sept. 18, 2007. Chaliho Sahib is a forty day fast observed by the Sindhis. After the fast is over the occasion is celebrated as Thanks Giving Day with lots of gusto and festivities.
  •   blog it

    سنڌ جا نانگ ۽ جوڳي

    سيپٽمبر 15, 2007 at 6:59 pm | Posted in Folklore, Poetry, Sindh, Sindhi, سنڌي | 2 رايا

    سنڌ جا نانگ ۽ جوڳي

    سائين دانش نواز گھنگھرو، منهنجي بلاگ، ”ڪي اُمي ڄاڻو…“ تي ٽيڪا ٽپڻي ڪندي لکن ٿا ته کين سُرڻو جيوَ گيانَ سان شونق آهي. (سرڻو جيوَ ٿدي Dirk Huijssoon رت واري جانور کي چئبو جيڪو پٽ سان سُري هلندڙ آهي. سُرڻا جيوَ ٻن قسمن جا هوندا آهن. هڪُ ته نانگ جهڙا پيٽَ هلندڙ جانور ــ سُرڻي جانور جو انگريزيءَ ۾نالو ئي پيو آهي ’ريپتائيِلُ‘، معنا پيٽَ تي هلندڙ جانور، توڙي پيٽ هلندڙن جي ٻي ڌارڪَ ۾ هاڻ واڳن جهڙا جانور پڻ ليکبا آهن. سُرڻو جيوَ وشيشَ گروهَه ۾ ٻيو ڏيڏرن جهڙا جَلَ ٿَلَ واسين جا وِشيش شامل آهن.

    (مٿيون فوٽوُن سچن جوڳين جو نه ليکبو، سچا جوڳي نانگن جو تماشو نه ڪندا آهن، هٿان نانگن کي مانُ ڏين. اڄ ڪلهه ماني ٽڪر لاءِ ماڻهون ڇا ڇا نه ٿا ڪن).

    سائين گھنگهرو ٽي ڳالهيوُن ڪيون ــ Continue Reading سنڌ جا نانگ ۽ جوڳي…

    آئي ويلَ ٿيام

    آگسٽ 20, 2007 at 6:41 pm | Posted in Sindh, Sindhi | 1 راءِ

     

    پوئين بِلاگ لکي مُدو ٿيو، وچ ۾ چڱي وِٿيِ وڃي پئي. هِت اونهارو اچي پوري ٿيڻ تي بيٺو آهي. پويانview from cabin on a ferry in Greece مهنا هيڏاهن هوڏانهن جو سفر گھڻو رهيو.. سائيپرس، يونان، اِٽَليِ، جرمني، جاپان ۽ انگلستان جا سفر رهيا. فارسيءَ ۾ چوڻي آ، ”ملڪِ خدا تنگ نست، پائي گدا لنگ نست“ (ڌڻيءَ جي دنيا ننڍڙي ناهي، فقيرَ جو پيرُ ڀڳلُ ناهي“). سفر ناما لکڻ جي خاص عادت ڪانٿمِ. اول خيرُ، توءِ به ڪڏهن ڪي ڳالهيون ڪبيون. پاسي ۾ فوٽون يوناني جهازَ ۾ پنهنجي ڪمري جي دري مان سانجھيءَ مهلَ ڏيکَ جو آهي.

    تيسين تائين، تازو آمريڪا ۾ سنڌين جي هڪ جمات پاران ٺاهيلِ ويبَ بلاگَ تي صوفين بابت سائين وحيد شيخَ جي مان سان ڪچهري وڌيِ اٿنِ جا هيٺين ويبَ ڪڙيِءَ تي ٻڌي سگھندا  (هاڻي اِهو ٻڌڻ لاءِ هيٺنين ويب ورق تي ”سانالينڊ“ نالي دٻي ۾ ”پوسٽس“ واري بٽڻ تي کاٻيِ ٺرڪ هڻندا ته  مينوُ ڏسڻ ايندو جنهن ۾ منهنجي نالي سان ٻه دٻا آهن تن تي ٺرڪ هڻندئو ته ڪچهري کلي ويندي ..)

    http://www.ghpark.blogspot.com

     

    ڀلو ميان! بِرهَ جا بارَ ڀلا.. وري ملنداسين

    جنھن ويلي، وو، ھلو اِتاھون، ”سچوُ“ نانءُ سَڏيجو.

    ڪي اُميِ ڄاڻوُ ته ڪي پڙَهيلَ اَڻَ ڄاڻَ

    مَي 14, 2007 at 4:39 pm | Posted in Autobiographical, Education, Language, Sindh, Sindhi | 16 رايا

     

    ڪي اُميِ ڄاڻوُ ته ڪي پڙَهيلَ اَڻَ ڄاڻَ

    جانوءَ جي ساڃاهه

     

     

    جيئين ڪنهن اڳين بِلاگ ۾ ڳالهه پي ڪيمِ، مان اٽڪل سَتن ورهين جو هومِ جو اسان ڪراچيءَ مان لڏيSindhi parrot (pic from Wikipedia) آياسين شڪارپورَ. شڪارپور پڄندي ڪو پوئتي پيل شهر لڳُم. رستا ڀڳلَ، کُليل ڪِن جون ناليون، پاڻي هٿ جي پمپب سان باڙديءَ (بالٽيءَ) ۾ ڀري سنانُ خاني تائين ڊوهي وڃڻو ، فرج بدران گھگينِ مان پاڻي پيڻ، اونهاري جي گرميءَ ۾ ڪمري بدران انڱڻ ۾ يا ڇِتِ تي سُمهڻ، وغيره… لڳو ڄڻ ڪنهن ٻيءَ صديءَ ۾ ماڻهو پڳو آهي.

    اِهي ڳالهيون پنهنجي جاءِ.. پرَ وري اِهو به پڌرو هيو ته شڪارپوري هوا ڏاڍي صفا هئي جو ڪراچيءَ واري آلايشَ ڪانه هيسِ. ڪراچيءَ ۾ اسان جي بنگلي جي هڪ پاسي ڪوٺيون هيون جن جي سامهون رِڪشائُن جي مرمت جا ڪارخانا کليل ميدان ۾ پَڳُٿي (پيادن جي پنڌ جي دڳ ) تي هيا. ڪراچي شهر جو ڪير ڌڻيِ ڌوري ته ڪونه هيو جو پڇين ته ڪن قائدن قانوُنن جو لهاز ڪيو، پيادا ڪاڏهون لنگھهُ ڪندا! انهن ڪارخانن ۾ رڪشائن جي اِنجڻ کي ڪنهن گاسليٽ ۽ پِٽرول جي گاڏُرُ ساڏُڙُ ڳاريِندڙَ سان صاف ڪندا هيا تنهن ڪري ڏينهن جو هوا ۾ آلايشَ گھڻي وڌي ويندي هئيِ. انهيءَ ڳاريندر جو ڪمدارن تي ڪهڙو اثر، تنهن لاءِ ڪا ڪَرتاريِ سلامتي اختياري ته ڪانه هئي. Continue Reading ڪي اُميِ ڄاڻوُ ته ڪي پڙَهيلَ اَڻَ ڄاڻَ…

    ڪي ڏُوُرِ به اوڏا سُپِرِين

    مَي 7, 2007 at 8:27 pm | Posted in Poetry, Sindh, Sindhi, Uncategorized | 1 راءِ

    سائيِٽَ ميِٽَرَ تان تِن محمانن جا ماڳَ جن پوين ٻن چئن ڏينهن ۾ اوطاق ڏانهن هڪَ سَوَ ويراڳي سفَرَ ڪيا آهن .جڏهن محمان اچن ساڳي ڏيههَ يا ماڳ تان (جيتري قدرُ سائيِٽَ ميِٽَرُ حساب لڳائي سگھي) ته ساڳي نقتي تي ڏيکارجن پيا ـــ سنڌ کان ٻاهران ايندڙَ پنڌرهن ٻين ٻين مُلڪن مان هُيا ـ  ڳاڙهو نقتو جتي مان رهيو پيو آهيان، ساوا نقتا جتان پويان ڏهه محمان آيا ــ



    وَيٺي جِنِين وَٽِ، ڏُکَندو ڏوُر ٿِئي؛
    تَنَ! تِنِين سين ڪَٽِ، اوڏا اَڏي پَکَڙا.

    (شاه)

     

     

    چيٽي چنڊ

    مارچ 20, 2007 at 12:06 pm | Posted in Autobiographical, Folklore, History, Sindh, Sindhi | 5 رايا

     

    انسان اٽڪلَ يارهان هزار ورهيه اڳُ شڪار ۽ ميڙڻ مان گذر ڪرڻ بدران پوکَ شروع ڪئي. ڪي آباديون وري به خانه بدوش رهيون جو پاڻي جا وسيلا ڪِن هندن تي ڪونه هيا.

    From Wikipedia entry on moon

    اولائڪي انسانَ مهنا چنڊ جي چڪرن تي ٻڌا. چنڊ ڌرتي جي گول اٽڪلَ ساڍن اڻٽيهن ڏيهنِ (29.53059 days) ۾ ڦيري پائي ٿو. جڏهن ڦيري پوري ٿيسِ ته ساڳيو سمورو يا اڌورو ڏيک اچيس. هونئن اهو به ٻين سيارن جي ڇڪَ ڪري ٿورو گھٽ وڌ ٿيندو آهي.. 1900 عيسوي سال ۾ اهو چڪر 29.5305886 ڏينهن هيو ۽ 2100 ۾ 29.5305891 ڏينهن ٿيندو. (گھڻا هزار ونڊيل سيڪنڊَ ٿيا؟).

    (اصلَ ۾ اهو چنڊ جو چڪر تارن جي هندن جي ليک سان ماپجي ته اٽڪل27.32 ڏينهنِ ۾ پورو ٿئي، پر ڇو ته ڌرتي به هڪ هند ڪانه بيٺي آهي، سج ۽ درتي جي ليک جي حساب سان اهي اٽڪل 29.5 ڏينهن لڳن جو تنهن دوران ڌرتي به اڳتي هلي ويئي آهي).

     

    Continue Reading چيٽي چنڊ…

    شڪارپور جون ياديون

    فيبروري 14, 2007 at 12:40 am | Posted in Autobiographical, Sindh | 10 رايا

     

    هڪَ نظرَ هيڏانهن ـــ هن بِلاگَ ۾ ڪتب آندل ڪِن نئونِ ۽ پُراڻنِ لفظن جي معنا ڏسڻ لاءِ هت ڪلڪ ڪندا .

    ٻين لفظن جي معنا لاءِ، يا ٻي ڪنهن سڌاري لاءِ ڪامينٽ ڇڏيندا ته ٿورائتو ٿيندمِ.

     

     

    اڄ هتي شمپينَ جي شهر ۾ برف پئي ڪري. تَپِشِ ماپَ برف ڄمائيندڙ ٻُڙي کان 20 سَنوَينڀاڱي درجَا (سينٽي گريڊ) ڪريلِ آهي. مٿان توفاني هوا ۾ هڪَ فُٽَ کان مٿي ڪِريل برف پئي هيڏاهن هوڏانهن اڏامي. اڇي برف جي اُڏام شڪارپورَ جي لوُههَ ۾ اُڏامندڙ واري ياد ڏياري پئي توڙي لوهه اُڏرندي پنجاهَ سَنوَينڀاڱي درجَن جي گرمي اِهڙي هوندي آهي ڄڻ باههِ پئي ٻري. (مٿيون فوٽون گھر جي پويان گاههَ ۽ ڍنڍَ جو آهي، ٻنهي تي برف ڄميلَ).

    جڏهن منهجي مائٽن ڪراچيءَ کان شڪارپورَ لاڏاڻو ڪيو، منهنجيِ عُمرِ اٽڪلَ ست ورهيه هوُنديِ. منهنجي بابا کي ڪراچيءَ ۾ ڏاڍي Continue Reading شڪارپور جون ياديون…

    شطرنج جي راند ۽ قديم سنڌ

    جنوري 23, 2007 at 10:26 pm | Posted in Archeology, Folklore, Sindh, Sindhi | 2 رايا

    moenjodaro-shatranji.JPG

     

    انسان اوهدار جانور (جنهن کي انگريزيءَ ۾ ميمل چوندا آهن) جو هڪ قسم آهي. رانديون خاص ڪري اوهَدار جانور ٻارنِ جي قابليت وڌائڻ لاءِ گھڻو قدرُ رکنديون آهن. انسان جي وجود ۽ پکيڙ ۾خيالي سمجھَ abstract intelligence جي وڌائو جو وڏو ڪردار رهيو آهي. شطرنج هڪ اهڙي راند آهي جنهن سان خيالي سمجھ جو گھڻو واڌارو ٿئي.

    موئن جي دڙي مان جيڪي رانديون لڀيون آهن تن مان شطرنج جو هڪ اولائڪي نمونو پڻ مليو آهي. (ڏسو مٿي فوٽوُن. اهو هيٺين ڪتاب مان آهي جنهن ۾ دڙي جي ٻين راندين جا پڻ فوٽا ملندا). Continue Reading شطرنج جي راند ۽ قديم سنڌ…

    اڳيون صفحو »


    Entries and رايا feeds.